ويژگىهاى سفر نامه به‌نظر مىرسد كه خان همدان سفرهاى متعددى به عتبات عاليات داشته است . چرا كه بارهادر سفرنامه‌اش براى منازلى كه جهت سكونت خود وهمراهانش اختيار مىكند از لفظ « منزل قبلى » و يا « سنيه ماضيه » استفاده مىكند . امّا آنچه مسلم است ، وى يك‌بار در سال 1316 قمرى ودومرتبه متوالى در سالهاى 1321 و 1322 قمرى به عتبات عاليات مشرف شده است و شرح مسافرت خود را دردوسال آخر به رشته تحرير در آورده است . سفرنامه‌اى كه درسطور پيش رو ، به تصحيح وچاپ آن اقدام شده است ، سفر نامه دوم ميرزاحسين خان مهاجرانى است كه ازروزيك شنبه دهم شوال 1322 قمرى برابربا روز اول چله زمستان 1283 شمسى ازهمدان حركت نموده و تا روزشنبه 23 ماه صفر 1323 قمرى به مدت چهار ماه ادامه مى يابد . ازآنجا كه نويسنده از خوانين سرشناس همدان بوده است وسفرهاى متعددى به عتبات داشته است ، اطلاعات قابل توجهى از اوضاع اجتماعى ، اقتصادى شهرهاى ايران وعراق و همچنين وضعيت نابهنجار سياسى ايران ارائه مىدهد . وى همچنين تبحر بسيارى در خريد اسب داشته است و به عبارت ديگر يكى از متخصصين درانتخاب اسب بوده است فلذا در سفرنامه مذكور ، در اين خصوص اطلاعات ارزشمندى را بيان كرده است . نكته ديگر آن كه مطالعه سفرنامه خان همدان ، خواننده را با برخى از سرگرمىهاى زوار در مسير راه و همچنين درزمان اقامت در كربلا ونجف آشنا مىكند . وى در اين زمينه چنين مىنويسد : « گاهى اسب قيمت مىكرديم ، گاهى كره مىآوردند ، گاه اسب و كره‌هاى خودمان را مىآوردند ، تماشا مىكرديم . همه روزه مشغوليات خوبى داشتم ، طرف عصر تماشاى خوبى داشته . مغرب هم به طرف حرم و زيارت مشرف شده ، زيارت و در صحن گردش و تماشا ، گاهى درب حجره جناب آقا شيخ مهدى كتاب فروش از خدام و آقايان هم مىآمدند صحبت مىنمودند . » « 1 »

--> ( 1 ) همان ، ص 268